Chú giải danh xưng. "Bu" là tiếng gọi mẹ ở nông thôn Bắc Bộ, cùng hệ với "thầy – u" trong Tắt đèn. Đặt cạnh Đời thừa, nơi vợ Hộ tự xưng "mợ" với con — danh xưng của gia đình thành thị có học — thì hai cái tên gọi vẽ ra hai địa bàn khác nhau của cùng một tấn bi kịch: Hộ là nhà văn Hà Nội có tàu điện và tiệm bia; Điền là ông giáo trường tư thất nghiệp về quê, ngồi giữa sân đất.

Cùng một người đàn ông có học không nuôi nổi vợ con, đặt ở hai nơi, và tiếng con gọi mẹ đủ để phân biệt.

Còn nội dung câu thì không cần chú giải gì: một đứa bé đau bụng đang van lạy mẹ vì cay mồm. Nó nói "con lạy bu" hai lần trong một câu — đứa trẻ dùng ngôn ngữ của kẻ đi xin, với chính mẹ mình.

Từ tự xưng mợ với con — không phải "mẹ", không phải "u", "bu". Cặp cậu – mợ là danh xưng của gia đình thành thị có học thời ấy; ở nông thôn cùng thời, con gọi bố mẹ là "thầy – u" (mở Tắt đèn của Ngô Tất Tố ra là gặp "thầy em", "thầy nó" khắp nơi).

Đặt cạnh đời sống thật của cái nhà này thì thành mỉa. Cả tháng "Từ ăn và bắt các con ăn kham khổ, thường thường đói nữa", "có khi bữa tối cũng chịu nhịn cơm, ăn cháo"; tiền nhà, tiền giặt, tiền thuốc, tiền nước mắm "còn chịu tất". Nhưng danh xưng thì vẫn giữ nguyên của giới có học.

Chữ "mợ" — chỉ xuất hiện trong đúng một lời nói, ở gần cuối truyện, khi Từ buông chồng đang khóc ra để dỗ con — là thứ cuối cùng gia đình này còn giữ được của cái giai tầng mà Hộ tưởng mình thuộc về.

Suốt cả truyện, Hộ gọi vợ là "mình" và tự xưng "tôi" — kể cả lúc âu yếm nhất ("Này, Từ ạ...", "Mình có hiểu không?"). Từ thì gọi chồng là "mình", tự xưng "em".

Đúng một lần, ở cảnh cuối, Hộ đổi: "Anh... anh... chỉ là... một thằng... khốn nạn!" Và Từ đáp lại bằng chính cặp ấy.

"Tôi/mình" là cặp xưng hô của vợ chồng đã thành nếp — lịch sự, có khoảng cách, hơi lạnh. Nam Cao giữ nó suốt truyện để dành cặp anh/em cho đúng hai câu cuối. Cãi cọ, đe dọa, đánh vợ, đuổi ra khỏi nhà — tất cả diễn ra trong "tôi/mình"; chỉ đến khi người chồng khóc và tự nhận mình khốn nạn thì hai người mới xưng hô như một đôi yêu nhau. Cách gọi nhau ở đây là nhiệt kế của cuộc hôn nhân, và nó chỉ nhích lên một lần.

Hộ tự xưng đệ (弟, em trai) với hai người bạn — lối xưng hô nhà nho, giữa Hà Nội năm 1943. Cả đoạn đối thoại ấy đầy chữ cũ: "nàng thơ", "gót sen", "thi sĩ", "trinh bạch".

Rồi ngay câu tiếp: "Ðệ phải về kẻo hết tàu điện." Và vài dòng sau là "Bản quyền tác giả ba nghìn đồng", "dịch ra tiếng Anh", "ăn giải Nobel", "cốc bia", "tiệm giải khát ở Bờ Hồ".

Thế hệ của Hộ nằm gọn ở chỗ chồng lấn ấy: chữ nghĩa và cách xưng hô còn là của nhà nho, còn đời sống và thước đo thành công thì đã hoàn toàn là của thị trường sách thuộc địa. Cái tên đẹp bố mẹ đặt cho không giúp gì được trong thị trường đó.

Cái đồng hồ dừng được đưa thẳng lên mặt chữ: tối nào vợ chồng Hoàng cũng đọc Tam Quốc trước khi ngủ, và tối nay anh còn bảo vợ đọc lại đúng đoạn cũ. Vòng lặp thành nghi thức. Truyện khép lại bằng "Tài thật! Tài thật! Tài đến thế là cùng! Tiên sư anh Tào Tháo" — cũng là nhan đề đầu tiên Nam Cao đặt cho nó: một người đàn ông nằm trong màn tuyn tấm tắc khen cái tài của Tào Tháo, trong khi ngoài cổng làng có người đang vác tre đi phá đường.

Thước đo Hoàng chọn để so với Hồ Chí Minh là Đờ-Gôn — thước đo của báo chí 1944–45, khi De Gaulle còn là biểu tượng nước Pháp kháng chiến. Đến đầu 1948 ông đã rời chính quyền từ tháng 1/1946. Một chi tiết nhỏ nhưng cùng họ với cả ngôi nhà: mọi hệ quy chiếu của Hoàng — tủ sách, bạn bè, thời sự quốc tế — đều dừng lại ở quãng trước ngày Toàn quốc kháng chiến.

Câu kết cho cảnh phu hộ đê bị roi mây đánh đập là hình ảnh cụ thể của tầng thuế thứ ba — sưu dịch làng xã: mỗi đinh phải làm không công một số ngày một năm cho đê điều, và ai chống lệnh thì bị đánh ngay tại chỗ. Ba trăm phu "người lớn, trẻ con, đàn bà" bị roi vọt không phải ngoại lệ mà là cách vận hành bình thường của nghĩa vụ sưu dịch dưới thời thuộc địa.

Anh - Napoleon Pháp - Wellington => cuộc chiến tranh kéo theo sự ảnh hưởng lớn về mặt trái phiếu

@~8:00 one quote says:

With web articles, I think the biggest problem is that it is hard to create interactive elements in it. Some people are able to make very fancy web articles. But it takes efforts you know.

Related to ho-hoism? Or at least the Torvaldsian sentiment about not being "big and professional like gnu[sic]".

Is this (self-directed/-inflicted) ho-hoism? (Maybe even a consequence of Ra?)

Also: ho-hoism; see McCarthy to Russell on eval

This is a fine perspective as long as you're not penalizing people who arrive at 12:59:59 — "If you are on time, you are late" is a stupid mantra that, while my sample size is low, I've only heard from people who were themselves egregious time wasters and made the remarks as a way of honoring Ra.

(I'd argue further that anyone who arrives at any time between [13:00:00, 13:01:00) are doing okay, so long as they're wiling to accept that no one is obligated to wait for them. I.e. what "the meeting is at 1:00 PM" means is that everyone has permission to start the meeting at 13:00:00, whether you're there or not.)

A good case study in ho-hoism.

Leif Erik Sander. “1/6 Our Study Comparing Reactogenicity & Immunogenicity of Homologous (2xBNT/Pfizer) vs Heterologous (AZ/ChAdOx +BNT) Vaccination Is Available Https://Medrxiv.Org/Content/10.1101/2021.05.19.21257334v2 Great Team Effort @vmcorman #FlorianKurth #DavidHillus #TatjanaSchwarz #PinkusToberLau et al. @ChariteBerlin 🧵 Https://T.Co/4zXfY4rV9c.” Tweet. @Sander_Lab (blog), June 2, 2021. https://twitter.com/Sander_Lab/status/1400178343123853321.