Có ai từ nhà khá giả mà sa sút đến cùng khốn không ư, tôi cho rằng ở trên con đường ấy đại khái có thể nhìn thấy bộ mặt thật của người đời.
Câu tổng kết này là chìa khóa của "đài quan sát" thứ tư: Lỗ Tấn không quan sát quốc dân tính từ đáy lên như Vũ Trọng Phụng, cũng không từ bên trong làng như Nam Cao hay Ngô Tất Tố, mà từ con đường đi xuống của một gia đình — vị trí khiến ông vừa thấy rõ vừa tự vấn, vì ông từng đứng ở cả hai phía của bộ mặt ấy.