Sitskoorn, M. (2014). IK2 De beste versie van jezelf: ontwikkel je hersenen en bereik je doelen met het EFFECT-programma. Amsterdam: Boom uitgevers. ISBN:9789462761360

Executieve functies zijn trainbaar en kunnen op elke leeftijd worden verbeterd - waarschijnlijk door veel verschillende benaderingen. Het is niet altijd gunstig om executieve functies bewust uit te oefenen. Soms denk je na over wat je doet en probeer je top-down controle uit te oefenen, maar dat blokkeert juist optimale prestaties.

De executieve functies gaan over het kiezen van de activiteiten en het uitvoeren van deze taken. Het gaat er hierbij om op welke taak je je aandacht richt en hoe je deze (cognitieve) taak vervolgens uitvoert.

Jelle Jolles onderscheidt in Het tienerbrein. Over de adolescent tussen biologie en omgeving de volgende executieve functies: Filteren Organiseren van aandacht Impulsremming Nieuwsgierigheid en initiatief nemen Werkgeheugen Doelgerichtheid Gedrags-, motorische en cognitieve flexibiliteit Planmatig handelen Kiezen en beslissen Zelfinzicht Zelfregulatie Metacognitie Monitoring Empathie en perspectiefname Motivatie

Margriet Sitskoorn onderscheidt in De beste versie van jezelf twaalf executieve functies:  Aandacht richten, vasthouden, verdelen Emoties reguleren (incl. omgaan met stress) Flexibel kunnen zijn als dingen veranderen Ongewenst gedrag kunnen onderdrukken Taken en zaken starten Dingen organiseren Dingen kunnen plannen Jezelf kunnen monitoren Je werkgeheugen gebruiken Een reëel zelfbeeld vormen Het vermogen tot theory of mind Prosociaal gedrag (het belang van anderen voor ogen houden)

Zo onderscheiden Peg Dawson en Richard Guare in hun boek Slim maar… help kinderen hun talenten benutten door hun executieve functies te versterken elf soorten executieve functies: Respons-inhibitie: nadenken voordat je iets doet. Werkgeheugen. Emotieregulatie. Volgehouden aandacht. Taakinitiatie. Planning/prioritering. Organisatie. Timemanagement: tijd inschatten, verdelen en deadlines halen. Doelgericht gedrag. Flexibiliteit: flexibel omgaan met veranderingen en tegenslag. Metacognitie: een stapje terug doen om jezelf en de situatie te overzien en te evalueren

Er zijn vijf soorten situaties waarin executieve functies vereist zijn om tot een optimale prestatie te komen (Norman & Shallice, 1986): Situaties waarbij planning en besluitvorming vereist is. Situaties waarbij bijsturing en foutencorrectie van gedrag nodig is. Nieuwe vormen van gedrag of nieuwe opeenvolgingen van handelingen. Gevaarlijke of technisch moeilijke situaties. Situaties waarbij ingeroest gedrag of gewoontes moeten worden doorbroken.