Tôi không ngờ một tay làm báo bản xứ mà lại được một ông chánh một công sở xử đãi tốt đến như thế.
VTP tự ghi lại sự ngỡ ngàng của chính mình khi được một quan chức Pháp "xử đãi tốt" — nhưng cái ưu ái ấy có điều kiện ngầm: ông nói được thứ tiếng của quan Chánh. Cùng một bộ máy cai trị, con sen 13 tuổi gặp nó qua roi vọt và tiếng quát, còn nhà báo biết tiếng Pháp gặp nó qua trà nước và tập tài liệu. Tiếng Pháp, ở đây, là tấm vé vào cửa.
Lục xì là ở chữ Luck sir, một động từ hồng mao
Câu trả lời của bác sĩ Joyeux nén bốn tầng ngôn ngữ trong hai âm tiết "lục xì": một định chế Pháp (Dispensaire), gọi bằng tiếng Anh bồi của các cảng Viễn Đông ("look-see" = khám xét), rồi được Việt hóa hoàn toàn về ngữ âm, và khi cần giải thích lại phải viện đến một từ Hán Việt cổ ("hồng mao") để chỉ tiếng Anh. Đó là chân dung thu nhỏ của một thành phố cảng thuộc địa, nơi tiếng nói của kẻ cai trị, kẻ buôn bán và kẻ bị trị va vào nhau rồi kết tủa thành một từ không tra được ở từ điển nào.