① Osseointegration Canlı kemik ile bir implantın yüzeyi arasında doğrudan yapısal ve fonksiyonel bağlantı oluşması sürecidir.

① Diş yuvası olarak bilinen alveoler kemik, dişlerin ana destek yapısıdır ve onları sementum adı verilen bir doku aracılığıyla hem üst hem alt çeneye bağlar.

① Abutment, protez cihazını desteklemek için kullanılan bir bileşendir.

① Emergence profile Dişin veya implant üst yapısının, diş etinden çıktığı şekildeki konturu veya şeklidir.

① Screw Vidalama elemanı; implantı veya abutmenti sabitlemek için kullanılır.

② Crown Kuron; dişin görünen kısmını restore eder, estetik ve çiğneme fonksiyonunu sağlar.

③ Abutment Ara parça; implant gövdesi ile kuron veya köprü arasında bağlayıcı görevi görür.

④ Implant body İmplant gövdesi; kemik içine yerleştirilen ve osseointegrasyon sağlayan ana yapıdır.

① Ardından, fonksiyon ve estetiği geri kazandırmak için implantın üzerine bir kuron, köprü veya protez yerleştirilir.

① Bir implant, genellikle kemikte yerleştirilen titanyumdan yapılmış bir çubuktur.

-Nazal (Burun) Protezleri Yetersiz kemik kalitesi ve kalınlığı nedeniyle burun bölgesine implant yerleştirilmesi teknik olarak zorlayıcı olabilir.

Burun boşluğunun (nazal kavite) ve komşu dokuların karmaşık anatomisi, bu bölgedeki implant cerrahisinin başarısını etkiler. Özellikle radyoterapi almış hastalarda bu durum çok daha zorlu olabilir.

Perineal bölgeye kadar olan ortalama kemik ölçümleri; piriform kenar (2.9 mm), glabella (12.8 mm) ve nazal fossanın ön yüzü (10.2 mm), optimal kemik kapasitesinin ön (anterior) nazal fossa ile sınırlı olduğunu göstermiştir.

İmplantlar genellikle üçgen bir düzlemde yerleştirilir. Burun tabanı ve maksillanın (üst çene kemiği) ön yüzü, implant yerleşimi için ideal alanlardır.

① Usually, three to four implants are placed in the lateral wall to provide denture stability. Genellikle, protezin stabilitesini sağlamak için lateral (yan) duvarda üç ila dört implant yerleştirilir.

② For prosthesis aesthetics, implants should be placed on the upper or side of the orbital wall so that it can be camouflaged by the prosthesis. Protez estetiği için, implantlar protez tarafından gizlenebilecek şekilde orbital duvarın üstüne veya yanına yerleştirilmelidir.

Bu nedenle, implant destekli başarılı bir orbital protez için aşamalı kemik grefti uygulamasına yönelik titiz bir teknik düşünülmesi gerekebilir.

Ne yazık ki, bu durum bu bölgede implantların istenen aksiyal yüklemesinin mümkün olmadığı anlamına gelir; bu da diğer kraniofasiyal implant bölgelerine kıyasla daha az elverişli bir biyomekanik durumdur.

① Due to the increase in bone thickness and quality, implant placement in the lateral walls is usually recommended. Kemik kalınlığı ve kalitesindeki artış nedeniyle, implant yerleştirilmesi genellikle lateral (yan) duvarlara yapılması önerilir.

② In most cases, the medial border is problematic due to the increased anatomical complexity resulting from the lacrimal fossa and the lack of adequate bone. Çoğu durumda, medial (orta) sınır sorunludur; çünkü lakrimal fossa nedeniyle anatomik yapı karmaşıklığı artar ve yeterli kemik bulunmaz.

Orbital kemiğin kemik anatomisi nedeniyle, orbital implantlar tutuculuk için yeterli kemik kalınlığını sağlamak amacıyla orbital sınır içine radyal olarak yerleştirilmelidir

Ocular prostheses, gözünü kaybetmiş veya gözünü çıkarmak zorunda kalmış kişiler için yapılan yapay göz (göz protezi) anlamına gelir.

Entegre (gözenekli) implantlar: Bu implantlar, gözenekli yapıları sayesinde içlerine doğru fibröz doku oluşumuna (dokunun implantla bütünleşmesine) izin verirler.

Entegre olmayan (non-integrated) implantlar: Bu implantların göz protezi ile doğrudan mekanik bir bağlantısı yoktur. Genellikle rektus kaslarının (gözü hareket ettiren kasların) tutunmasını sağlayan ağ benzeri bir malzeme ile kaplıdırlar

Sağ kulak için bir implant 9 ve 11 saat pozisyonlarına, sol kulak için ise 1 ve 3 saat pozisyonlarına yerleştirilmelidir.

İki implant birbirinden 15 mm uzaklıkta olmalı ve her biri auriküler kanalın merkezinden yaklaşık 18 mm uzaklıkta olmalıdır.

Mıknatıs tutucu sistemler, korozyon riski göz önünde bulundurulsa bile orbital defektlerde tercih edilir; çünkü mıknatıs sistemleriyle kullanılan protezler hastalar tarafından kolayca yerleştirilebilir.

Bu sistemler, yüz protezinin tutuculuğunda, proteze bitişik yüksek kas aktivitesine sahip bölgelerde, el kullanım yeteneğinin yetersiz olduğu durumlarda, kemik ince olduğunda ve kemik üzerine uygulanan kuvvetleri azaltmak amacıyla implantın tercih edildiği durumlarda kullanılır.

Mıknatıs sistemleri, üst yapı hazırlığı gerektirmeyen ve birbirine bağlanmamış bireysel implant desteklerinden oluşur.

① In bar systems, there is a bar that connects the implants to each other and a retentive lock that sits in this bar. Bar sistemlerinde, implantları birbirine bağlayan bir bar ve bu barın içinde oturan bir tutucu kilit bulunur.

② The bars used in these systems are about 2 mm in diameter. Bu sistemlerde kullanılan barlar yaklaşık 2 mm çapındadır.

③ These retention systems are especially preferred for auricular prosthesis. Bu tutucu sistemler özellikle kulak protezlerinde tercih edilir.

④ Passive alignment between the bar and the implants should be ensured in order to achieve the force distribution. Kuvvet dağılımını sağlamak için bar ile implantlar arasında pasif hizalama sağlanmalıdır.

⑤ To hold the clips in the prosthesis, an acrylic plate is prepared. Protezdaki klipsleri tutmak için bir akrilik plaka hazırlanır.

⑥ Leaving a distance of about 1.5 mm between the bar and the tissue is important to allow for the easy cleansing of this area. Bar ile doku arasında yaklaşık 1,5 mm boşluk bırakmak, bu bölgenin kolay temizlenmesini sağlamak için önemlidir.

⑦ Bar systems, unlike magnet systems, do not rust when they come in contact with body fluids. Bar sistemleri, mıknatıs sistemlerinin aksine, vücut sıvılarıyla temas ettiğinde paslanmaz.

⑧ However, it is difficult to clean the underside of the bar due to the pedestal portion of the prosthesis. Ancak, protezin kaide (pedestal) kısmı nedeniyle barın altını temizlemek zordur.

⑨ Bar systems take up more space in the prosthesis. Bar sistemleri, protez içinde daha fazla yer kaplar.

① Implants should be at least 7 mm away from the hairy scalp. İmplantlar, saçlı deriden en az 7 mm uzaklıkta olmalıdır.

② If this is not possible, skin grafting should be performed. Eğer bu mümkün değilse, deri grefti uygulanmalıdır.

Abutmentler arasına sabitlenen barlar, doğal yüz hatlarını takip etmeli ve gerekli hijyeni sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır.

İmplantlar, hijyenik nedenlerle birbirlerinden 1 cm uzaklıkta olmalıdır.

Herhangi bir hasarı önlemek için, deri katmanları cerrahi olarak inceltilmeli ve bu işlem abutmentlerden 10 mm uzakta yapılmalıdır.

c-Kemik Bölgeleri (c-bone regions) Kemik kütlesinin en ince olduğu kenar bölgeleridir.

Kemik Hacmi: 3 mm veya daha azdır.

İmplant Seçimi: Bu bölgeler, 3 mm veya daha kısa kraniofasiyal implantların kullanılmasını gerektirir.

Örnek Bölgeler:

Pyriform (armutsu) kenar.

Infraorbital (göz altı) kenar.

Nasal (burun) kemiği.

Zigomatik arkın (elmacık kemeri) bazı kısımları.

Yüz bölgesindeki temporal kemiğin (şakak kemiği) bazı bölümleri.

b-kemik bölgeleri (b-bone regions): Kemik hacminin 4-5 mm olduğu bu bölgelerde, 4 mm’lik kraniofasiyal (kafa-yüz) implantlar kullanılabilir.

Bu kemik bölgeleri; orbital (göz çukuru) kenarların üst, yan ve alt-yan kısımlarının büyük bölümünde bulunur.

Özellikle zigomanın (elmacık kemiği) mastoid sınırı ve temporal kemikte (şakak kemiği) bu yapıya rastlanır.

a-kemik bölgeleri:

"Dental implantların yanı sıra zigomatik implantların kullanımına da imkan tanıyan bu bölgelerde, kemik hacmi 6 mm veya daha fazladır. Üst çenenin (maksilla) ön kısmı, zigomatik ark (elmacık kemiği kemeri) ve zigoma (elmacık kemiği) bu bölgelere örnektir. Yüz iskeleti üzerindeki bu kemik bölgeleri; anterior maksilla, zigoma ve/veya zigomatik artriti* içerir.

İmplant planlama yazılımları, kemik hacmi ve kemik yoğunluğunun değerlendirilmesine olanak sağlar.

① Computed tomography (CT) scans or other radiographic evaluations of bone mass are important. Kemik kütlesinin değerlendirilmesinde bilgisayarlı tomografi (BT) taramaları veya diğer radyografik incelemeler önemlidir.

Craniofacial osseointegration, kafatası ve yüz kemiklerine yerleştirilen titanyum implantların, kemikle doğrudan ve sağlam biyolojik bağ kurması sürecidir.

Craniofasiyal osseointegrasyon planlaması çok yönlüdür.

, EKG’de kalbin elektriksel aktivitesini kol ve bacaklara yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kaydeden derivasyonlardır.

Oligüri, idrar çıkışının normalden az olmasıdır.

Perfüzyon, kanın doku ve organlara yeterli miktarda ulaştırılmasıdır.

Urine output monitoring, böbrek perfüzyonunu ve fonksiyonunu gösterir. → 0,5 mL/kg/saatin altındaki idrar çıkışı oligüriyi gösterir.

① Urethral trauma (Üretral travma) → Üretranın (idrar kanalı) zedelenmesi veya yaralanması.

② Urinary tract infections – UTI (İdrar yolu enfeksiyonları) → İdrar yollarında (üretra, mesane, üreter, böbrek) gelişen enfeksiyonlar.

① Congestive heart failure (Konjestif kalp yetmezliği) → Kalbin vücudun ihtiyacını karşılayacak kadar kan pompalayamaması.

② Renal failure (Böbrek yetmezliği) → Böbreklerin kanı süzme ve idrar oluşturma fonksiyonunun bozulması.

③ Hepatic failure (Karaciğer yetmezliği) → Karaciğerin metabolizma, detoksifikasyon ve protein sentezi görevlerini yapamaması.

④ Shock (Şok) → Doku ve organlara yetersiz kan ve oksijen gitmesiyle gelişen hayati durum.

⑤ Cardiac surgery (Kalp cerrahisi) → Kalp ve büyük damarlar üzerinde yapılan cerrahi işlemler.

⑥ Craniotomy (Kraniotomi) → Beyne ulaşmak için kafatasının cerrahi olarak açılması.

Urine Output Monitoring (İdrar Çıkışı İzlemi) → Böbrek fonksiyonu, dolaşım durumu ve sıvı dengesini değerlendirmek için yapılan takip yöntemidir.

Neuromonitoring (BIS – Bispectral Index) → EEG (elektroensefalografi) bileşenlerini analiz ederek anestezi derinliğini ölçer.

BIS Değeri Yorumlama: ① 65–85: Sedasyon (hafif–orta düzey) ② 40–65: Genel anestezi için uygun derinlik

CO₂ ölçüm hattının kopması, ayrılması veya tıkanması

Interruption of airway continuity, hava yolunun anatomik veya fonksiyonel olarak sürekliliğinin bozulmasıdır.

ulmonary embolism (PE), akciğer arterlerinden birinin pıhtı (embolus) ile ani olarak tıkanmasıdır.

Low cardiac output, kalbin dakikada pompaladığı kan miktarının normalden düşük olmasıdır.

Cardiac arrest, kalbin aniden ve etkili şekilde pompa yapmayı durdurmasıdır.

① Phase 0 – Inspiratory phase (İnspiratuvar faz) → Nefes alma evresi → Akciğerlere taze hava girer → CO₂ yoktur ya da sıfıra yakındır

② Phase I – Dead space phase → Anatomik ölü boşluktan gelen hava → Gaz alışverişi olmayan alanlardan gelir → CO₂ minimal veya yoktur

③ Phase II – Alveolar + dead space karışımı → Alveollerden gelen CO₂’li hava ile ölü boşluk havası karışır → CO₂ hızla yükselir

④ Phase III – Alveolar plateau → Tamamen alveoler gaz boşalır → CO₂ plato yapar → Fazın sonunda ölçülen değer: PETCO₂ (end-ekspiratuvar CO₂) → Ventilasyon, perfüzyon ve metabolizma hakkında bilgi verir

① Verification of endotracheal tube placement → Endotrakeal tüpün doğru trakea içinde olup olmadığının doğrulanması (EtCO₂ varlığı ile)

② Monitoring during patient transfer → Hasta transferi sırasında solunum ve ventilasyonun izlenmesi

③ Monitoring hypopnea/apnea → Hipopne (yüzeyel solunum) ve apnenin (solunum durması) saptanması

④ Assessing CPR quality and spontaneous circulation return → CPR’nin etkinliğinin değerlendirilmesi ve spontan dolaşımın geri dönüşünün (ROSC) tespiti

Capnography (Kapnografi)

Solunum sırasında verilen havadaki karbondioksit (CO₂) düzeyinin sürekli ölçülmesi ve dalga formu halinde izlenmesidir.

2️⃣ False Low SpO₂ (Yanlış düşük):

Oje (özellikle koyu renk): Işığın geçişini engeller.

Metilen mavisi: Işık absorbsiyonunu değiştirir.

Titreme (shivering): Sensörün doğru okuma yapmasını bozar.

False High SpO2: Increased carboxyhemoglobin or methemoglobin. • False Low SpO2: Nail polish, methylene blue, shivering.

Oksimetri, oksijenlenmiş ve oksijenlenmemiş hemoglobinin, kırmızı ve kızılötesi ışığı farklı oranlarda emmesi prensibine dayanır.

① Distal ischemia Damarın uç kısmında kan akımının azalması veya kesilmesi sonucu gelişen oksijensizlik.

② Pseudoaneurysm (Psödoanevrizma) Damar duvarı yırtılıp kanın çevre dokuda yalancı kese oluşturması.

③ AV fistula (Arteriovenöz fistül) Atardamar ile toplardamar arasında anormal bağlantı oluşması.

④ Hemorrhage Kontrolsüz kanama.

⑤ Artery embolism Bir pıhtı ya da yabancı maddenin damarı tıkayarak kan akışını engellemesi.

⑥ Infection Girişim yapılan bölgede mikrobiyal enfeksiyon gelişmesi.

⑦ Peripheral neuropathy Periferik sinirlerin hasarı sonucu uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı.

⑧ Equipment misuse Tıbbi ekipmanın yanlış veya hatalı kullanımı.

① Dorsalis pedis artery Ayağın üst yüzünde, ayak sırtında bulunur.

② Radial artery El bileğinin başparmak tarafında bulunur.

③ Brachial artery Üst kolun iç kısmında, dirsek çukurunda hissedilir.

④ Axillary artery Koltuk altında bulunur.

⑤ Femoral artery Kasık bölgesinde bulunur.

⑥ Superficial artery (Yüzeyel arter) Cilde yakın, yüzeysel seyreden atardamarlardır (ör. temporal yüzeyel arter).

Osilometri, otomatik tansiyon aletlerinin kullandığı, stetoskop gerektirmeyen ölçüm prensibidir.

Atardamar duvarlarında yağ, kolesterol ve kalsiyum birikmesine bağlı olarak damarların sertleşip daralmasıdır.

Damarların daralmasıdır.

① Shock Şok

② Excessive vasoconstriction Aşırı vazokonstriksiyon

③ Significant edema Belirgin ödem

④ Advanced atherosclerosis İleri derecede ateroskleroz

⑤ Inappropriate cuff size Uygun olmayan manşon (tansiyon aleti manşeti) boyutu

⑥ Rapid cuff deflation Manşonun hızlı şekilde indirilmesi

Stetoskop kullanılarak vücut içi seslerin dinlenmesi yöntemidir.

Auskültasyon yöntemiyle ölçülen sistolik ve diyastolik basınçlar

İskemi veya miyokard enfarktüsü göstergesi olabilir.

① ST-segment

EKG’de QRS kompleksinin bitimi ile T dalgasının başlangıcı arasındaki düz çizgi kısmıdır.

① What is the heart rate? Kalp hızı nedir?

② Is the rhythm regular? Ritim düzenli mi?

③ Does each P wave follow a QRS? Her P dalgasını bir QRS takip ediyor mu?

④ Is QRS normal? QRS normal mi?

⑤ Is the rhythm dangerous? Ritim tehlikeli mi?

⑥ Does the rhythm require treatment? Ritim tedavi gerektiriyor mu?

⑦ Is there any ST-segment change? ST segmentinde değişiklik var mı?

⑧ Are there any changes in waveforms? Dalga formlarında herhangi bir değişiklik var mı?

Ischemia (İskemi)

Dokulara yeterli kan akışı olmaması durumudur.

① Five Leads (Beş Elektrot) I, II, III, aVR, aVL ve aVF derivasyonlarını içerir.

② Fifth electrode (Beşinci elektrot) V1 ile V6 arasına yerleştirilebilir.

③ V1 kullanımı Aritmileri tespit etmek için kullanılır.

④ V3–V5 kullanımı İskemi tespiti için kullanılır.

Monitorizasyon, klinik kararların doğruluğunu ve hassasiyetini artırır.

Monitorizasyon, anesteziyologların zaman içinde prognostik eğilimleri belirleyerek olası fizyolojik sorunları tespit etmesine ve değerlendirmesine olanak sağlayan süreçleri ifade eder.

① Monitorisation (Monitorizasyon / İzlem)

Hastanın hayati fonksiyonlarının ve klinik durumunun sürekli gözlenmesidir.

Loss of consciousness 👉 Bilinç kaybı Hasta çevresinin farkında değildir, uyanık değildir.

Loss of sensation 👉 Duyunun kaybı Dokunma, basınç gibi duyular algılanmaz.

Amnesia 👉 Hafıza kaybı Hasta işlem sırasında veya sonrasında olanları hatırlamaz.

Analgesia 👉 Ağrı hissinin ortadan kaldırılması Cerrahi ağrı algılanmaz.

Immobility 👉 Hareketsizlik Hasta istemsiz ya da istemli hareket yapmaz.

Suppression of reflexes in response to surgical stimuli 👉 Cerrahi uyaranlara karşı reflekslerin baskılanması

③ Hyperthermia (Hipertermi) Vücut sıcaklığının normalin çok üzerine çıkmasıdır.

② Myoglobinuria (Miyoglobinüri) İdrarda miyoglobinin varlığıdır

① Myoglobinemia (Miyoglobinemik) Kandaki miyoglobin düzeyinin artmasıdır.

① Hyperphosphatemia (Hiperfosfatemi)

Kandaki fosfat (PO₄³⁻) seviyesinin normalin üzerine çıkmasıdır.

① Hypernatremia (Hipernatremi)

Kandaki sodyum (Na⁺) seviyesinin normalin üzerine çıkmasıdır.

Kandaki potasyum (K⁺) seviyesinin normalin üzerine çıkmasıdır.

① Increased Serum Creatine Kinase (Artmış Serum Kreatin Kinaz)

Kandaki kreatin kinaz (CK) enzimi seviyesinin yükselmesidir.

📌 Kısa açıklama:

Kas hasarı veya kas dokusunun aşırı aktivasyonu sonucu CK seviyesi arta

① Diffuse Rigidity (Yaygın Kas Sertliği / Diffüz Rigitite)

Kaslarda vücudun birçok bölgesinde aynı anda sertlik ve kasılma durumudur.

① Increased Sympathetic Activity (Artmış Sempatik Aktivite) Vücudun savaş-kaç sistemininin aşırı aktif hale gelmesidir.

📌 Kısa açıklama:

Kalp atım hızı ve kan basıncı artar, terleme, taşikardi ve pupiller genişleme gibi belirtiler ortaya çıkar.

① Metabolic Acidosis (Metabolik Asidoz) Vücudun asit–baz dengesinin bozulması sonucu kanın pH’sının düşmesidir. 📌 Genellikle hipoksi, böbrek yetmezliği veya hiperkapni ile ilişkili olabilir.

② Cyanosis (Siyanoz) Deri ve mukozaların mavimsi renk almasıdır.

Düşük karışık venöz O₂ basıncı, dokuların oksijen ihtiyacının arttığı veya kalbin yeterince oksijenli kan pompalayamadığı durumu gösterir.

① Masseter muscle rigidity (Masseter kas sertliği) Çene kasının aniden sertleşmesi ve açılmaması durumu. 📌 Malign hipertermi için erken uyarıcı bulgudur.

② Tachycardia (Taşikardi) Kalp atım hızının normalden hızlı olması. 📌 Genellikle 100/dakika üzeri.

③ Hypercarbia (Hiperkapni) Kandaki karbondioksit (CO₂) düzeyinin yükselmesi. 📌 Malign hipertermi veya hipoventilasyon sırasında görülebilir.

Malign hipertermi, özellikle bazı anestezik ilaçlar veya kas gevşeticilerle tetiklenen, kas hücrelerinde aşırı kalsiyum birikimi sonucu ortaya çıkan ciddi bir metabolik krizdir.

① Autosomal dominant inheritance Otozomal dominant kalıtım

② It is an acute hypermetabolic state that occurs in muscle tissue, rare Kas dokusunda ortaya çıkan nadir bir akut hipermetabolik durumdur

③ Recent studies mention mutations in the skeletal muscle Ca channel and Ryanodine receptor genes on chromosome 19 in humans Son çalışmalar, insanlarda 19. kromozomda bulunan iskelet kası Ca kanalı ve Ryanodin reseptör genlerindeki mutasyonları bildirmektedir

④ May develop with the onset of anesthesia or in the postoperative period Anestezi başlangıcında veya postoperatif dönemde gelişebilir

① Convulsions (Konvülziyonlar) Beyindeki ani ve kontrolsüz elektriksel aktivite artışı sonucu gelişen kasılmalar ve nöbetlerdir.

① Dental and Soft tissue traumas Diş ve yumuşak doku travmaları

② Urological problems Ürolojik problemler

③ Ophthalmological problems Oftalmolojik (göz) problemler

④ Acute adrenocortical insufficiency Akut adrenal korteks yetmezliği

⑤ Unexpected drug reactions Beklenmeyen ilaç reaksiyonları

⑥ Immunological reactions İmmünolojik reaksiyonlar

Santral antikolinerjik sendrom, bazı ilaçlar nedeniyle beyin fonksiyonlarının bozulmasıyla uyanıklık değişikliği, ajitasyon, halüsinasyon ve bazen ateş ile seyreden bir durumdur.

① Aspiration of gastric contents Mide içeriğinin aspirasyonu, mide içeriğinin solunum yollarına kaçmasıdır ve özellikle anestezi/sedasyon sırasında koruyucu reflekslerin baskılanması ile görülür.

② Aspiration pneumonia Aspirasyon pnömonisi, aspirasyon sonucu akciğerde gelişen enfeksiyondur; ateş, öksürük ve nefes darlığı ile seyredebilir.

① Anxiety Anksiyete (kaygı)

② Postoperative fatigue Postoperatif yorgunluk

③ Delay in waking up Uyanmada gecikme

④ Central anticholinergic syndrome Santral antikolinerjik sendrom

⑤ Convulsions, Post-Anesthesia Excitation and Hallucinations Konvülziyonlar, postanestezik ajitasyon ve halüsinasyonlar

⑥ Peripheral nerve injuries Periferik sinir yaralanmaları

⑦ Ischemic spinal injury İskemik spinal yaralanma

Aspirasyon, mide içeriği, tükürük, kan veya yabancı maddelerin solunum yollarına (trakea ve akciğerler) kaçmasıdır.

① Surgical intervention: Eye, head, neck and intra-abdominal interventions, especially biliary and gynecological surgeries Cerrahi girişimler: Göz, baş, boyun ve intraabdominal girişimler; özellikle safra yolları (biliyer) ve jinekolojik cerrahiler.

Delayed gastric emptying (Gecikmiş mide boşalması) Mide içeriğinin normalden daha yavaş ince bağırsağa geçmesidir.

Full stomach (Dolu mide) Midenin içerikle dolu olduğu durumdur.

Nausea–vomiting (Bulantı–kusma)

Regurgitation (Regürjitasyon) Mide içeriğinin bulantı ve kusma olmadan, pasif şekilde yemek borusuna veya ağıza geri gelmesidir.

Ağızdan başlayıp yemek borusu, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsak boyunca uzanan; besinlerin sindirimi ve emilimini sağlayan organlar bütünüdür.

① Hematoma (Hematom) Damar dışına çıkan kanın doku içinde birikmesidir. Genellikle travma, cerrahi işlem veya enjeksiyon sonrası görülür.

② Thrombosis (Tromboz) Bir damar içinde kan pıhtısı oluşmasıdır. Kan akımını kısmen veya tamamen engelleyebilir.

③ Thrombophlebitis (Tromboflebit)

Toplardamarda pıhtı oluşumu (tromboz) ile birlikte damar duvarı iltihabının bulunmasıdır

① Tachycardia (Taşikardi) Kalp atım hızının normalden fazla olmasıdır. 📌 Erişkinde genellikle dakikada 100’ün üzerinde kalp atımıdır.

② Bradycardia (Bradikardi) Kalp atım hızının normalden düşük olmasıdır. 📌 Erişkinde genellikle dakikada 60’ın altında kalp atımıdır.

③ Arrhythmia (Aritmi) Kalp ritminin düzensiz olmasıdır. 📌 Kalp çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz atabilir.

④ Blocks (Kalp Blokları) Kalpteki elektriksel iletimin yavaşlaması veya tamamen kesilmesidir. 📌 Özellikle atriyoventriküler (AV) bloklar klinik olarak önemlidir.

Miyokard enfarktüsü, kalp kasını besleyen koroner arterlerden birinin ani tıkanması sonucu, kalp kasının bir bölümünün oksijensiz kalarak hasar görmesi veya ölmesidir.

Kardiyak arrest, kalbin dolaşımı sürdüremeyecek şekilde aniden durmasıdır.

Azalmış vital kapasite, kişinin maksimum derin nefes aldıktan sonra verebildiği hava miktarının azalmasıdır.

Aspirasyon, mide içeriğinin, tükürüğün, kanın veya yabancı maddelerin alt solunum yollarına (trakea–akciğer) kaçmasıdır.

Pulmoner ödem, akciğerlerdeki alveollerin ve interstisyel alanın sıvı ile dolması durumudur.

Artmış pulmoner şant, akciğerdeki kanın oksijenlenmeden (havalanmadan) geçerek sistemik dolaşıma katılması durumudur.

Postoperatif hipoksinin başlıca nedenleri; hipoventilasyon, ventilasyon-perfüzyon uyumsuzluğu ve artmış pulmoner şantlardır

① Complications observed later; Segmental atelectasis, Aspiration pneumonia, Lung abscess, surgical emphysema, pneumothorax, thromboembolism Geç dönemde görülen komplikasyonlar; segmental atelektazi, aspirasyon pnömonisi, akciğer apsesi, cerrahi amfizem, pnömotoraks ve tromboembolizm

Mide içeriğinin veya yabancı maddelerin solunum yollarına kaçmasıdır.

Kanda karbondioksit (CO₂) düzeyinin artmasıdır.

Dokulara giden oksijenin yetersiz olması durumudur.

① In the early postoperative period; hypoxia, hypercapnia and aspiration are observed most frequently Erken postoperatif dönemde en sık hipoksi, hiperkapni ve aspirasyon görülür.

ASA Sınıfları ASA I

Tamamen sağlıklı hasta

Sistemik hastalık yok 📌 Örnek: Sağlıklı genç birey

ASA II

Hafif sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkilemez 📌 Örnekler:

Kontrollü hipertansiyon

Hafif astım

Sigara içen hasta

ASA III

Ciddi sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkiler 📌 Örnekler:

Kontrolsüz diyabet

Stabil angina

KOAH

ASA IV

Hayatı tehdit eden ciddi sistemik hastalık

Sürekli risk altında 📌 Örnekler:

Yeni geçirilmiş MI

İleri kalp yetmezliği

Böbrek yetmezliği (diyaliz)

ASA V

Ameliyat olmadan yaşama ihtimali olmayan hasta

24 saat içinde ölüm riski yüksek 📌 Örnekler:

Masif travma

Rüptüre abdominal aort anevrizması

ASA VI

Beyin ölümü gerçekleşmiş, organ bağışçısı hasta 📌 Sadece organ nakli için değerlendirilir “E” Harfi (Emergency)

Acil cerrahi durumlarda sınıfın yanına eklenir 📌 Örnek: ASA IIIE, ASA IVE

ASA Sınıfları ASA I

Tamamen sağlıklı hasta

Sistemik hastalık yok 📌 Örnek: Sağlıklı genç birey

ASA II

Hafif sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkilemez 📌 Örnekler:

Kontrollü hipertansiyon

Hafif astım

Sigara içen hasta

ASA III

Ciddi sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkiler 📌 Örnekler:

Kontrolsüz diyabet

Stabil angina

KOAH

ASA IV

Hayatı tehdit eden ciddi sistemik hastalık

Sürekli risk altında 📌 Örnekler:

Yeni geçirilmiş MI

İleri kalp yetmezliği

Böbrek yetmezliği (diyaliz)

ASA V

Ameliyat olmadan yaşama ihtimali olmayan hasta

24 saat içinde ölüm riski yüksek 📌 Örnekler:

Masif travma

Rüptüre abdominal aort anevrizması

ASA VI

Beyin ölümü gerçekleşmiş, organ bağışçısı hasta 📌 Sadece organ nakli için değerlendirilir

ASA Sınıfları ASA I

Tamamen sağlıklı hasta

Sistemik hastalık yok 📌 Örnek: Sağlıklı genç birey

ASA II

Hafif sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkilemez 📌 Örnekler:

Kontrollü hipertansiyon

Hafif astım

Sigara içen hasta

ASA III

Ciddi sistemik hastalığı olan hasta

Günlük yaşamı etkiler 📌 Örnekler:

Kontrolsüz diyabet

Stabil angina

KOAH

ASA IV

Hayatı tehdit eden ciddi sistemik hastalık

Sürekli risk altında 📌 Örnekler:

Yeni geçirilmiş MI

İleri kalp yetmezliği

Böbrek yetmezliği (diyaliz)

ASA V

Ameliyat olmadan yaşama ihtimali olmayan hasta

24 saat içinde ölüm riski yüksek 📌 Örnekler:

Masif travma

Rüptüre abdominal aort anevrizması

ASA VI

Beyin ölümü gerçekleşmiş, organ bağışçısı hasta 📌 Sadece organ nakli için değerlendirilir

① Choosing the anesthesia plan to be followed according to the risk factors determined in the medical history and the choice of the patient, making perioperative and postoperative care more effective and cheaper Tıbbi öyküde belirlenen risk faktörlerine ve hastanın tercihine göre uygulanacak anestezi planının seçilmesi, böylece perioperatif ve postoperatif bakımın daha etkili ve daha ekonomik hale getirilmesi

② Reducing the mortality and morbidity of surgery Cerrahinin mortalite ve morbiditesinin azaltılması

③ To enable the patient to return to normal life as early as possible Hastanın normal yaşamına mümkün olan en kısa sürede dönebilmesinin sağlanması

① Obtaining information about the patient's medical history, physical and mental status and determining the necessary tests and consultations Hastanın tıbbi öyküsü, fiziksel ve ruhsal durumu hakkında bilgi edinilmesi ve gerekli tetkiklerin ve konsültasyonların belirlenmesi

② Choosing the anesthesia plan to be followed according to the risk factors determined in the medical history and the patient's choice Tıbbi öyküde belirlenen risk faktörlerine ve hastanın tercihine göre uygulanacak anestezi planının seçilmesi

③ Giving detailed information to the patient and obtaining consent Hastaya detaylı bilgi verilmesi ve aydınlatılmış onamın alınması

④ Educating the patient about anesthesia, preoperative care and pain management to reduce anxiety and facilitate recovery Kaygıyı azaltmak ve iyileşmeyi kolaylaştırmak amacıyla hastanın anestezi, preoperatif bakım ve ağrı yönetimi konusunda eğitilmesi

① Mortality

Mortalite = ölüm oranı

Belirli bir hastalık, işlem veya zaman dilimi içinde ölümle sonuçlanan vakaların oranını ifade eder.

Örnek:

“Postoperatif mortalite %1” → Ameliyat sonrası ölüm oranı %1

② Morbidity

Morbidite = hastalık / komplikasyon oranı

Ölümle sonuçlanmayan ancak hastalık, komplikasyon, fonksiyon kaybı veya yan etki oluşturan durumların sıklığını ifade eder.

Örnek:

“Postoperatif morbidite” → Enfeksiyon, ağrı, kanama, solunum problemi gibi komplikasyonlar

① PREANESTHESIC EVALUATION AND PATIENT PREPARATION Preanestezik değerlendirme ve hasta hazırlığı

② It is an important clinical examination to reduce mortality and morbidity before the application of surgical or diagnostic anesthesia. Cerrahi veya tanısal anestezi uygulanmadan önce mortalite ve morbiditeyi azaltmak amacıyla yapılan önemli bir klinik değerlendirmedir.

③ To ensure that the patient is brought to optimal conditions before the operation Hastanın operasyon öncesinde en uygun (optimal) koşullara getirilmesini sağlamak amacıyla yapılır.

① Avoid known allergens Bilinen alerjenlerden kaçınılmalıdır

② Epinephrine auto-injector (EpiPen) Epinefrin oto-enjektörü (EpiPen)

③ 0.15 mg or 0.3 mg / 0.3 ml 0.15 mg veya 0.3 mg / 0.3 ml

④ Must be carried by patients with prior anaphylaxis Daha önce anafilaksi geçirmiş hastalar tarafından mutlaka taşınmalıdır

⑤ Avoid beta-blockers, ACE inhibitors, MAO inhibitors, tricyclic antidepressants if possible Mümkünse beta-blokerler, ACE inhibitörleri, MAO inhibitörleri ve trisiklik antidepresanlardan kaçınılmalıdır

① Medications İlaçlar

② Antihistaminics Antihistaminikler

③ Steroids Steroidler

📌 Klinik not: Antihistaminikler ve steroidler destek tedavisidir; anafilakside hayat kurtarıcı olan ilk ilaç adrenalindir.

① Management Tedavi / Yönetim

② Airway & circulation assessment Hava yolu ve dolaşımın değerlendirilmesi

③ IV fluids: 30 ml/kg İntravenöz sıvı tedavisi: 30 ml/kg

④ Oxygen 4–6 L/min Oksijen: dakikada 4–6 litre

⑤ Epinephrine IM (1:1000) Epinefrin intramüsküler (1:1000)

IV exposure: 3–5 minutes

👉 Alerjen damardan verilirse (ilaç, kontrast madde gibi) ➡️ 3–5 dakika içinde anafilaksi başlayabilir 📌 En hızlı ve en tehlikeli durumdur.

Oral exposure: up to 2 hours

👉 Alerjen ağızdan alınırsa (yiyecek, ilaç) ➡️ Reaksiyon 2 saate kadar gecikerek ortaya çıkabilir

Biphasic reaction: 1–8 hours later

👉 İlk belirtiler düzeldikten sonra ➡️ 1–8 saat sonra ikinci bir anafilaksi atağı gelişebilir 📌 Buna bifazik reaksiyon denir

More common if steroids or adrenaline are not used

👉 Adrenalin veya steroid verilmezse ➡️ Bifazik reaksiyon daha sık görülür

One-third milder, one-third same severity, one-third more severe

👉 Tekrar eden ataklarda:

%33 → daha hafif

%33 → aynı şiddette

%33 → daha ağır olabilir

Severity of recurrent episodes is unpredictable

👉 Tekrarlayan anafilaksi ataklarının ➡️ ne kadar şiddetli olacağı önceden tahmin edilemez

① Skin: Urticaria, flushing, itching Cilt: Ürtiker, kızarıklık (flushing), kaşıntı

② Respiratory: Wheezing, dyspnea, throat tightness Solunum sistemi: Hırıltılı solunum (wheezing), nefes darlığı (dispne), boğazda sıkışma hissi

③ GI: Nausea, vomiting, diarrhea Gastrointestinal sistem: Bulantı, kusma, ishal

④ CVS: Hypotension, arrhythmia Kardiyovasküler sistem: Hipotansiyon, aritmi

① IgG: Recurrent infection defense IgG: Tekrarlayan enfeksiyonlara karşı savunma

② IgA: Mucosal protection IgA: Mukozal koruma

③ IgM: Early infection IgM: Erken enfeksiyon

④ IgD: Least abundant IgD: En az bulunan immünoglobulin

⑤ IgE: Allergy & anaphylaxis IgE: Alerji ve anafilaksi

Immunoglobulins İmmünoglobulinler (Ig), bağışıklık sisteminin antijenlere karşı ürettiği antikor proteinleridir. Temel görevleri, yabancı maddeleri tanımak, bağlanmak ve etkisiz hale getirilmesini sağlamaktır.

① Laboratory Markers Laboratuvar belirteçleri

② Histamine: Histamin:

③ Rises within 5–10 minutes 5–10 dakika içinde yükselir

④ Remains elevated for 30–60 minutes 30–60 dakika boyunca yüksek kalır

⑤ Best measured between 10 minutes and 1 hour En uygun ölçüm zamanı 10 dakika ile 1 saat arasıdır

⑥ Tryptase: Tripta z:

⑦ Peaks 60–90 minutes after onset Başlangıçtan 60–90 dakika sonra pik yapar

⑧ May remain elevated for up to 5 hours 5 saate kadar yüksek kalabilir

⑨ Best measured 1–2 hours after anaphylaxis (no later than 6 hours) Anafilaksiden 1–2 saat sonra ölçülmesi idealdir (en geç 6 saat içinde)

⑩ Alpha and beta tryptase: Alfa ve beta triptaz:

⑪ Alpha tryptase has a high basal level Alfa triptazın bazal düzeyi yüksektir

⑫ In anaphylaxis, beta tryptase increases and alpha tryptase rises further Anafilakside beta triptaz artar ve alfa triptaz daha da yükselir

⑬ (Total tryptase / beta tryptase): (Total triptaz / beta triptaz):

⑭ <10: no mastocytosis <10: mastositoz yok

⑮ ≥20: mastocytosis ≥20: mastositoz

① Any substance can cause allergy or anaphylaxis. Herhangi bir madde alerjiye veya anafilaksiye neden olabilir.

② First exposure leads to immune memory formation. İlk maruziyet bağışıklık hafızasının oluşmasına yol açar.

③ Re-exposure to the same antigen triggers mediator release from mast cells, basophils, and platelets, resulting in a systemic reaction. Aynı antijene tekrar maruziyet, mast hücreleri, bazofiller ve trombositlerden mediyatör salınımını tetikler ve bunun sonucunda sistemik bir reaksiyon gelişir.

① First exposure → immune memory İlk maruziyet → bağışıklık hafızasının oluşması

② Re-exposure → mast cell & basophil activation Tekrar maruziyet → mast hücreleri ve bazofillerin aktivasyonu

③ IgE-mediated mediator release IgE aracılı mediyatör salınımı

④ Vasodilation, bronchospasm, increased permeability Vazodilatasyon, bronkospazm, damar geçirgenliğinde artış

Patofizyoloji, bir hastalığın veya patolojik durumun vücutta nasıl geliştiğini, normal fizyolojik süreçlerin nasıl bozulduğunu ve bu bozulmaların klinik bulgulara nasıl yol açtığını inceleyen bilim dalıdır.

① Penicillin and cross-reacting drugs Penisilin ve çapraz reaksiyon gösteren ilaçlar

② NSAIDs Non-steroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)

③ Beta-lactam antibiotics, cephalosporins Beta-laktam antibiyotikler, sefalosporinler

④ Chemotherapy agents, muscle relaxants Kemoterapi ajanları, kas gevşeticiler

⑤ 4–10% of patients allergic to penicillin also react to cephalosporins Penisiline alerjisi olan hastaların %4–10’unda sefalosporinlere de reaksiyon görülür

⑥ Contrast media Kontrast maddeler

⑥ Food additives Gıda katkı maddeleri

⑦ MSG, nitrates, nitrites Monosodyum glutamat (MSG), nitratlar, nitritler

⑧ Spices (mustard, black pepper) Baharatlar (hardal, karabiber)

⑨ Colorants (tartrazine, carmoisine, erythrosine, indigotine) Renklendiriciler (tartrazin, karmosin, eritrozin, indigotin)

⑩ Aspartame, cola additives Aspartam, kola katkı maddeleri

① Foods Gıdalar

② Seafood (even fish odor may cause anaphylaxis) Deniz ürünleri (balık kokusu bile anafilaksiye neden olabilir)

③ Nuts and seeds Kuruyemişler ve tohumlar

④ Some vegetables, eggs, grains (wheat, corn) Bazı sebzeler, yumurta, tahıllar (buğday, mısır)

⑤ Meat (beef, lamb), celery Et (sığır, kuzu), kereviz

① History of asthma Astım öyküsü

② Previous anaphylaxis Önceden anafilaksi geçirmiş olma

③ Severity of last anaphylactic episode Son anafilaktik atağın şiddeti

④ Type, route, and dose of allergen Alerjenin tipi, uygulanma yolu ve dozu

⑤ Age Yaş

⑥ Atopy history Atopi öyküsü

⑦ Cross-reactivity Çapraz reaksiyon

⑧ Family history (one allergic parent: 30%, both parents: 60%) Aile öyküsü (bir ebeveyn alerjikse: %30, her iki ebeveyn alerjikse: %60)

① Allergy: Unpredictable hypersensitivity reaction Alerji: Öngörülemeyen aşırı duyarlılık reaksiyonu

② Anaphylaxis: Sudden-onset, rapidly progressive IgE-mediated systemic reaction Anafilaksi: Ani başlayan, hızlı ilerleyen, IgE aracılı sistemik reaksiyon

③ Anaphylactoid reaction: Non-immunologic, clinically similar reaction Anafilaktoid reaksiyon: İmmünolojik olmayan, klinik olarak benzer reaksiyon

④ Anaphylactic shock: Life-threatening condition Anafilaktik şok: Hayatı tehdit eden durum

Capnography (Kapnografi), hastanın solunumunu ve ventilasyonunu değerlendirmek için solunum sırasında verilen karbondioksit (CO₂) miktarını sürekli olarak ölçen ve gösteren izlem yöntemidir.

Klinik gözlemden önce, ventilasyondaki değişiklikleri en önemlisi olarak tespit edebilir.

Hastanın solunumsal anormalliklerinin şiddetini ve uygulanan girişimlere verdiği yanıtı değerlendirebilir.

ETCO₂’nin 50 mmHg’nin üzerinde olması ya da ETCO₂’de tek seferde 10 mmHg’den fazla artış görülmesi, hipoventilasyonu (yetersiz solunumu) gösterir.

Oksijen satürasyonunda bir düşüş gözlendiğinde, solunum sayısı, ventilasyonun yeterliliği ve dolaşımın (perfüzyonun) yeterli olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Oksimetri (oximetry), kandaki oksijenlenme düzeyini ölçmeye yarayan izlem (monitörizasyon) yöntemidir.

Minimal ve moderat sedasyon uygulanan hastaların çoğu için, tek başına pulse oksimetre ile izlem, mekanik monitörizasyon yöntemi olarak yeterlidir.

Moderat ve derin sedasyonda, yalnızca hasta takibiyle görevli (ayrı) bir gözlemci, hastayı kesintisiz olarak izlemelidir.

Minimal sedasyonda, işlemi yapan hekimin aralıklı (intermittent) olarak yaptığı hasta takibi genellikle yeterlidir.

① High-flow oxygen source Yüksek akımlı oksijen kaynağı

② Suction device (with appropriately sized catheter) Uygun boyutta kateteri olan aspirasyon (suction) cihazı

③ Airway equipment Havayolu ekipmanları

④ Oral/nasal airways, BVM (Bag-Valve-Mask) Oral/nazal airway’ler ve BVM (Ambu / balon-maske sistemi)

⑤ Intravenous access equipment İntravenöz damar yolu açma ekipmanları

⑥ Monitoring equipment and defibrillator Monitörizasyon ekipmanları ve defibrilatör

⑦ Rhythm (ECG), pulse oximeter, blood pressure monitor, capnograph (if available)

Ritim (EKG) monitörü

Pulse oksimetre (SpO₂)

Kan basıncı monitörü

Kapnograf (varsa)

⑧ Resuscitation medications Resüsitasyon (canlandırma) ilaçları

⑨ Adrenaline Adrenalin

⑩ Atropine, etc. Atropin vb. ilaçlar

⑪ Antagonist medications Antagonist (geri döndürücü) ilaçlar

⑫ Opioid – Naloxone Opioid antagonisti: Nalokson

⑬ Benzodiazepine – Flumazenil (Anexate) Benzodiazepin antagonisti: Flumazenil (Anexate)

⑭ Sufficient staff and documentation for follow-up must be ensured. Takip için yeterli personel bulunmalı ve gerekli tüm kayıt–dokümantasyon sağlanmalıdır.

Solid foods should be avoided for 6 hours, clear liquids for 2–3 hours, and dark liquids for 4 hours before sedation. Sedasyondan önce:

Katı gıdalar: 6 saat

Berrak sıvılar (su gibi): 2–3 saat

Koyu sıvılar (süt, meyve suyu vb.): 4 saat süreyle verilmemelidir.

① Children under 5 months old; 5 aydan küçük çocuklar:

② Should not have milk or solid food for 4 hours before sedation. Sedasyondan önce 4 saat boyunca süt veya katı gıda almamalıdır.

③ Children between 5 months and 36 months; 5 ay – 36 ay arasındaki çocuklar:

④ Should not have milk or solid food for 6 hours before sedation. Sedasyondan önce 6 saat boyunca süt veya katı gıda almamalıdır.

⑤ Children older than 36 months; 36 aydan büyük çocuklar:

⑥ Should not have milk or solid food for 8 hours before sedation. Sedasyondan önce 8 saat boyunca süt veya katı gıda almamalıdır.

① To relieve anxiety, fear, and restlessness Anksiyeteyi, korkuyu ve huzursuzluğu azaltmak

② To increase the pain threshold Ağrı eşiğini yükseltmek

③ To reduce discomfort caused by position Pozisyona bağlı rahatsızlığı azaltmak

④ To ensure immobility Hareketsizliği sağlamak

⑤ To minimize hemodynamic changes Hemodinamik değişiklikleri (nabız, tansiyon dalgalanmalarını) en aza indirmek

⑥ To ensure patient safety Hasta güvenliğini sağlamak

⑦ To provide adequate analgesia, sedation, and amnesia Yeterli analjezi, sedasyon ve amnezi sağlamak

① Central Venous Catheter Insertion Santral venöz kateter yerleştirilmesi

② Wound Debridement Yara debridmanı (nekrotik/infekte dokuların temizlenmesi)

③ Abscess Drainage Apse drenajı (apsenin boşaltılması)

④ Arthrocentesis Artrosentez (eklem içine iğne ile girilerek sıvı boşaltılması)

⑤ Acute Painful Conditions Akut ağrılı durumlar

⑥ Cardioversion Kardiyoversiyon (ritim bozukluğunun elektrikle düzeltilmesi)

⑦ Renal Colic Renal kolik (böbrek taşına bağlı şiddetli ağrı)

⑧ Acute Inflammatory Events Akut inflamatuvar olaylar

① Lumbar puncture Lomber ponksiyon (beyin–omurilik sıvısı almak veya basınç ölçmek amacıyla belden iğne ile girilmesi)

② Endoscopic / Radiological interventions Endoskopik / radyolojik girişimler (endoskopi, anjiyografi, girişimsel radyoloji işlemleri gibi)

③ Peritoneal lavage Peritoneal lavaj (karın boşluğunun sıvı ile yıkanarak değerlendirilmesi veya tedavi edilmesi)

① There is a higher risk of airway obstruction, hypoxia, or hypoventilation. Havayolu tıkanıklığı, hipoksi (oksijen düşüklüğü) veya hipoventilasyon (yetersiz solunum) riski daha yüksektir.

② Achieved with high doses of moderate sedation agents. Bu sedasyon düzeyi, moderat sedasyonda kullanılan ilaçların daha yüksek dozlarıyla elde edilir.

③ Example Procedure: Örnek işlem:

④ Reduction of hip dislocation Kalça çıkığının redüksiyonu (yerine oturtulması)

Derin sedasyon; hastanın minimal düzeyde reaksiyon göstermesinin istendiği, kas gevşemesinin gerekli olduğu veya ağrılı işlemlerde gerekli olabilir.

Derin sedasyon, bilinç düzeyinde belirgin bir baskılanma ile karakterizedir; bu durumda anlamlı motor yanıt ancak tekrarlayan veya ağrılı uyaranlarla elde edilebilir.

Disosiyasyon; duyusal uyaranların beyin korteksinde bloke edildiği, buna karşın kardiyopulmoner (kalp ve solunum) fonksiyonlar ile refleks yanıtların korunduğu bir durumdur.

Senkronize kardiyoversiyon, ritim bozukluğu (aritmi) olan hastada kalbin normal ritmine döndürülmesi amacıyla, kalp ritmiyle senkronize edilerek uygulanan elektrik şokudur.

① Moderate sedation is used in procedures such as: Moderat (bilinçli) sedasyon aşağıdaki işlemlerde kullanılır:

② Shoulder dislocation reduction Omuz çıkığının yerine oturtulması (redüksiyonu)

③ Thoracostomy tube placement Torasik dren (göğüs tüpü) yerleştirilmesi

④ Synchronized cardioversion Senkronize kardiyoversiyon

Hastaların yaklaşık %5–%15’inde, belirgin bradipne (solunumun yavaşlaması) veya apne (solunumun geçici olarak durması) nedeniyle geçici solunum desteği gerekebilir.

Hipoksi (kandaki oksijen düzeyinin düşmesi) ve/veya hipoventilasyonun (yetersiz solunum) görülme sıklığı, kullanılan ilaca bağlı olarak değişir ve %10 ile %30 arasında olabilir.

Moderat sedasyonda kullanılan birçok ajan amnezi (hafıza kaybı) oluşturur.

Bu durum, “bilinçli sedasyon (conscious sedation)” terimiyle en yakından ilişkilidir.

Orta (moderat) sedasyon, bilinç düzeyinde azalma ile karakterizedir; bu durumda hasta basit sözel ya da dokunsal uyaranlara yavaş fakat anlamlı motor yanıt verir.

Minimal sedasyon uygulamaları; lomber ponksiyon, basit kırık redüksiyonları ve apse insizyonu (apsenin cerrahi olarak açılması) gibi durumlarda kullanılır.

Esas olarak anksiyeteyi azaltmak ve işlem sırasında hastanın konforunu sağlamak amacıyla uygulanır.

① Minimal sedation does not typically provide pain relief. Minimal sedasyon genellikle ağrı kesici etki sağlamaz.

② Therefore, pain is managed using local or regional anesthesia concurrently. Bu nedenle ağrı, eş zamanlı olarak lokal veya rejyonal anestezi kullanılarak kontrol altına alınır.

① Patient Cooperation: During the procedure, it is important for the patient to follow instructions. Hasta iş birliği: İşlem sırasında hastanın verilen talimatlara uyması önemlidir.

② Minimal sedation reduces anxiety while keeping the patient conscious. Minimal sedasyon, hastayı bilinçli halde tutarken kaygıyı azaltır.

① Determine the desired level of sedation. Uygulanacak sedasyon düzeyi (minimal, bilinçli, derin vb.) önceden belirlenmelidir.

② Prepare appropriate monitoring and rescue equipment. Hastayı izlemek ve olası acil durumlara müdahale etmek için uygun monitörizasyon ve kurtarma (acil) ekipmanları hazırlanmalıdır.

③ Administer analgesics prior to sedation. Sedasyondan önce ağrı kesiciler (analjezikler) uygulanmalıdır.

④ Titrate the agent to achieve the desired level of sedation. Kullanılan ilaç, istenen sedasyon düzeyine ulaşılana kadar yavaş ve kontrollü şekilde doz artırılarak verilmelidir (titrasyon).

⑤ Observe and monitor until the patient returns to their baseline mental state. Hasta, işlem öncesindeki normal bilinç ve mental durumuna tamamen dönene kadar gözlenmeli ve izlenmelidir.

🔹 Minimal Sedation (Minimal Sedasyon / Anksiyolizis)

Hasta tam uyanıktır

Kaygı azalır, rahatlama olur

Komutlara tam ve hızlı cevap verir

Solunum ve kalp fonksiyonları tamamen normaldir

📌 Örnek: Hafif anksiyetesi olan hastaya düşük doz oral sedatif verilmesi

🔹 Conscious Sedation (Bilinçli Sedasyon / Orta Sedasyon)

Hasta uykulu ama uyanıktır

Sözlü veya hafif dokunsal uyarana cevap verir

Solunum genellikle spontandır

Kardiyorespiratuvar fonksiyonlar korunur

📌 Diş hekimliğinde en sık kullanılan sedasyon düzeyi

🔹 Deep Sedation (Derin Sedasyon)

Hasta zor uyandırılır

Yalnızca ağrılı uyarana cevap verir

Solunum baskılanabilir ⚠️

Havayolu desteği gerekebilir

📌 Genel anesteziye çok yakındır, dikkat gerektirir

🔹 Analgesia (Analjezi)

Sadece ağrı hissi ortadan kaldırılır

Bilinç etkilenmeyebilir

Hasta tamamen uyanık olabilir

📌 Örnek: Lokal anestezi altında yapılan diş çekimi

🔹 Anesthesia (Genel Anestezi)

Bilinç tamamen kapalıdır

Hasta uyarana cevap vermez

Solunum ve refleksler kontrol altındadır

Havayolu desteği zorunludur

📌 Ameliyathane koşulları gerekir

🔹 Procedural Sedation and Analgesia (PSA)

Hasta rahatlatılır (sedasyon)

Ağrı önlenir (analjezi)

Kardiyorespiratuvar fonksiyonlar korunur

Genel anesteziye girilmez

📌 Amaç: 👉 İşlemi konforlu + güvenli şekilde yapmak

Kalp + akciğerlerin birlikte çalışarak:

Vücuda oksijen sağlanması

Hayati organların oksijensiz kalmaması

Yaşamın sürdürülmesi

İşlem yapılırken hastaya sakinleştirici (sedatif) veya bilinçten koparıcı (disosiyatif) ilaçlar verilir. Bu ilaçlar ağrı kesiciyle birlikte ya da tek başına kullanılabilir.

İşlem sırasında sedatif veya disosiyatif ajanların, analjeziklerle birlikte ya da analjezikler olmaksızın uygulanması yoluyla hastanın rahatsızlık hissetmesini önlerken, kardiyorespiratuvar fonksiyonların korunmasına izin veren bir sedasyon durumudur.

Analjezi, hastanın ağrı hissetmemesini sağlayan durumdur

Sedasyon, hastanın bilincinin tamamen kapanmadığı, ancak:

Sakinleştiği

Kaygısının azaldığı

Çevreye olan farkındalığının düştüğü

Sentrik İlişki (Centric Relation), temporomandibuler eklem (TME) içinde, yani glenoid fossada (eklem yuvasında), mandibular (alt çene) kondilin (eklem başının) en geride ve gerilimsiz (zorlanmasız) pozisyonudur.

Sentrik İlişki (CR), çene eklemlerinin (Temporomandibular Eklem - TME) en dengeli, sağlıklı ve tekrarlanabilir konumunu tanımlar.

Eklem Konumu: Alt çene kondillerinin (eklem başlarının) üst çenedeki yuvalarına (glenoid fossa) göre en üstte ve en önde konumlandığı pozisyondur.

Disk İlişkisi: Bu konumda, kondil ile yuva arasına yerleşen eklem diskinin en ince ve yük taşımaya en uygun kısmı bulunur.

Dişlerden Bağımsızlık: Bu pozisyon tamamen eklemlerin anatomik yapısıyla ilgilidir ve alt ile üst dişlerin birbirine değip değmemesinden etkilenmez.

n the one-stage technique, healing caps are attached to the implants and the flap is sutured around them. Tek aşamalı teknikte, iyileşme kapakları implantlara takılır ve flep bunların etrafında sütürlenir.

🟠 (②) In this technique, there is no need for a second surgery, but since the caps of the implants are open to the oral environment, it is very important for the success of the implant that the patient has good oral hygiene and does not chew on the implants. Bu teknikte ikinci bir cerrahiye gerek yoktur, ancak implant kapakları ağız ortamına açık olduğundan, implantın başarısı için hastanın iyi ağız hijyenine sahip olması ve implantları çiğnememesi çok önemlidir.

(①) Implants should be inserted with the specified torque. İmplantlar, belirtilen tork ile yerleştirilmelidir.

🟠 (②) If two-stage surgery is to be performed, a closing screw should be placed on the implant and the flap should be closed in its original position. İki aşamalı cerrahi yapılacaksa, implant üzerine kapama vidası yerleştirilmeli ve flep orijinal pozisyonunda kapatılmalıdır.

While performing the osteotomy, attention should be paid to the distance to the adjacent teeth and anatomical structures Osteotomi yapılırken, komşu dişlere ve anatomik yapılara olan mesafeye dikkat edilmelidir

🟠 (②) (minimum 2 mm distance to the adjacent tooth roots and at least 3 mm distance between implants). (Komşu diş köklerine en az 2 mm, implantlar arasında en az 3 mm mesafe bırakılmalıdır)

After the flap design, first the implant area is marked with the pilot bur and the place where the first bur will enter is determined. Flep tasarımından sonra, ilk olarak implant alanı pilot bur ile işaretlenir ve ilk burun gireceği yer belirlenir.

🟠 (②) In order to prevent bone necrosis that may occur due to the heat generated, osteotomy is done with irrigation and at a depth suitable for the length of the implant to be made. Oluşabilecek ısı nedeniyle kemik nekrozunu önlemek için, osteotomi sulama ile ve yapılacak implantın uzunluğuna uygun derinlikte gerçekleştirilir.

🟠 (③) The burs must be used in sequence and the angle of the implant must be checked after each drill. Burlar sırasıyla kullanılmalı ve her matkap sonrası implantın açısı kontrol edilmelidir.

🟠 (④) For this purpose, parallelism pins in almost every implant set can be used. Bu amaçla, neredeyse her implant setinde bulunan paralellik pimleri kullanılabilir.

Compared to the mandible, it has a thinner cortical layer. Alt çeneye kıyasla, üst çenede kortikal tabaka daha incedir.

🟠 (②) Trabecular bone is thinner in the posterior region. Trabeküler kemik arka bölgede daha incedir.

🟠 (③) Low bone density reduces the anchorage of the implant, reducing the success rate. Düşük kemik yoğunluğu, implantın tutunmasını azaltır ve başarı oranını düşürür.

🟠 (④) Therefore, the diameter of the implant to be used should be wide enough to meet the chewing forces. Bu nedenle, kullanılacak implantın çapı çiğneme kuvvetlerini karşılayacak kadar geniş olmalıdır.

🟠 (⑤) In the presence of parafunctional habits, the number of implants should be increased. Parafonksiyonel alışkanlıklar mevcutsa, implant sayısı artırılmalıdır.

🟠 (⑥) The most suitable site for implant placement is the area between the nasal cavity and the maxillary sinus. İmplant yerleştirmek için en uygun bölge, burun boşluğu ile maksiller sinüs arasındaki alandır.

Hazırlanması daha zordur, bu nedenle frezeleme sırasında oluşan ısının giderilmesi ve kemik nekrozunun önlenmesi için soğutmaya daha fazla önem verilmelidir.

🟠 (①) Computed tomography images of the jaws are obtained. Çene kemiklerinin bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri elde edilir.

🟠 (②) Then, an analog guide is prepared that mimics the final restoration. Daha sonra, nihai restorasyonu taklit eden analog bir şablon hazırlanır.

🟠 (③) At the same time, bone measurements are made and it is decided which surgical method will be used. Aynı zamanda kemik ölçümleri yapılır ve hangi cerrahi yöntemin kullanılacağına karar verilir.

🟠 (④) The localization and angle of the implant are determined by using the prepared surgical guides during the procedure. İmplantın konumu ve açısı, işlem sırasında hazırlanan cerrahi şablonlar kullanılarak belirlenir.

Tanım: İmplant yerleştirme sırasında doğru pozisyon, açı ve derinliği sağlamak amacıyla kullanılan fiziksel veya dijital olarak tasarlanmış şablonlardır.

Augmentation, tıp ve diş hekimliğinde artırma / çoğaltma / güçlendirme

Ön bölge implantları için diğer radyolojik tekniklerle birlikte kullanılabilir.

Ön bölgede, simfiz bölgesine greft materyali yerleştirilmeden önce kemik miktarının değerlendirilmes

🟠 (①) Evaluation of small edentulous areas Küçük dişsiz alanların değerlendirilmesi 🟠 (②) Proper alignment and orientation during the surgical procedure Cerrahi işlem sırasında uygun hizalama ve yönelimin sağlanması 🟠 (③) Repetition/preservation and evaluation of the image Görüntünün tekrarı/korunması ve değerlendirilmesi

🟠 (①) Evaluation of the surgical site Cerrahi alanın değerlendirilmesi

🟠 (②) Determination of the most suitable position and orientation of the implant İmplantın en uygun pozisyon ve yöneliminin belirlenmesi

🟠 (①) Examination of the area where the surgical procedure will be performed Cerrahi işlemin yapılacağı alanın incelenmesi

🟠 (②) The quality of the bone Kemiğin kalitesi

🟠 (③) Amount of bone Kemik miktarı

🟠 (④) Determination of angles Açıların belirlenmesi

🟠 (⑤) Relationship of the implant site with critical structure İmplant alanının kritik yapılarla ilişkisi

If the serum CTx level is < 150 pg/ml, it is necessary to interrupt the drug as approved by the doctor Serum CTx seviyesi < 150 pg/ml ise, ilaç doktor onayıyla kesilmelidir 🟠 (③) and follow up every 3 months until the CTx level is > 150 pg/ml. ve CTx seviyesi > 150 pg/ml olana kadar her 3 ayda bir takip edilmelidir.

Bisfosfonatlarla ilişkili osteonekroz hakkında ayrıntılı bilgilendirilmiş onam hastadan alınmalıdır.

CTx (C-terminal telopeptide of type I collagen), kemik yıkımını gösteren bir biyobelirteçtir.

Determination of serum CTx levels (CTx > 150 pg/ml) should be performed immediately before surgery. Serum CTx seviyelerinin (CTx > 150 pg/ml) belirlenmesi, cerrahiden hemen önce yapılmalıdır.

The bisphosphonates should be discontinued 3 months before the surgery, Bisfosfonatlar, cerrahiden 3 ay önce kesilmelidir,

🟠 (②) the drug should be started again 3 months after the surgery, ilaç, cerrahiden 3 ay sonra tekrar başlanmalıdır,

🟠 (③) and this process should be approved by the patient's doctor. ve bu süreç, hastanın doktoru tarafından onaylanmalıdır.

Osteonecrosis, Türkçede kemik nekrozu / kemik ölümü olarak bilinir

kemik dokusunun normal kemik yerine anormal fibröz (lifsi) doku ile yer değiştirmesi d

Bisfosfonat kullanımı ile osteoporoz arasındaki bağlantı şöyle özetlenebilir:

Tedavi amacı: Osteoporozlu hastalarda kemik kaybını yavaşlatmak ve kırık riskini azaltmak için bisfosfonatlar sıkça reçete edilir.

Etki mekanizması: Bisfosfonatlar, osteoklastların kemik yıkımını inhibe ederek kemik yoğunluğunu artırır ve kemik rezorpsiyonunu azaltır.

Osteoporosis, Türkçede osteoporoz olarak bilinir ve kemiklerin yoğunluğunun azalması sonucu kırılgan hâle gelmesi durumudur.

🟠 (①) Osteoporosis Osteoporoz

🟠 (②) Decreased trabecular bone mass Azalmış trabeküler kemik kütlesi

🟠 (③) Bisphosphonate use!!!! Bisfosfonat kullanımı!!!!

🟠 (④) The width of the implant design should be large and the surface should be such as to increase bone contact İmplant tasarımının genişliği büyük olmalı ve yüzeyi kemik teması artıracak şekilde olmalıdır.

Susceptibility to infection and vascular complications Enfeksiyon ve vasküler komplikasyonlara yatkınlık

🟠 (②) The healing process has been affected. İyileşme süreci etkilenmiştir.

🟠 (③) Stress-reducing protocols Stres azaltıcı protokoller

🟠 (④) HbA1C < 7.0 HbA1C < 7.0

🟠 (⑤) Fasting blood glucose level < 150 mg/dl Açlık kan şekeri seviyesi < 150 mg/dl

rophylaxis, tıp ve diş hekimliğinde koruyucu tedavi / önleyici tedbir anlamına gelir.

Tanım: Kalbin vücuda yeterli kan pompalayamayacak kadar zayıf çalışması durumudur. Bu, hem kanın dolaşımında birikmesine (konjesyon) hem de dokuların oksijen ve besin alamamasına yol açar.

Congestive heart failure Konjestif kalp yetmezliği

🟠 (②) Stress reduction protocol Stres azaltıcı protokol

🟠 (③) Consultation depending on the degree of heart failure Kalp yetmezliği derecesine bağlı olarak konsültasyon

🟠 (④) Pain control during and after the procedure İşlem sırasında ve sonrasında ağrı kontrolü

🟠 (⑤) Oxygen supplementation if necessary to reduce the risk of hypoxia Hipoksi riskini azaltmak için gerekirse oksijen desteği

Anticoagulant, halk arasında kan sulandırıcı olarak bilinen bir ilaç sınıfıdır.

Surgical procedures should be postponed in patients who have had MI in the last 6 months. Son 6 ay içinde miyokard enfarktüsü geçiren hastalarda cerrahi işlemler ertelenmelidir.

🟠 (②) Stress-reducing protocols Stres azaltıcı protokoller

🟠 (③) Work in short sessions Kısa seanslar halinde çalışma

🟠 (④) Anticoagulant use Antikoagülan kullanımı

🟠 (⑤) Consultation Konsültasyon

Angina pectoris, halk arasında göğüs ağrısı olarak bilinir ve kalp kasına yeterli oksijen gitmemesi sonucu ortaya çıkar.